Onze meiden zitten op de middelbare en dan zie je toch wel wat veranderen in hun uitgavenpatroon. Ze hebben allebei een bankrekening en een spaarrekening die ze zelf beheren. Wij kunnen wel meekijken. Maar door hun veranderende uitgavenpatroon komen ze ook in aanraken met bijvoorbeeld betaalverzoeken versturen en ontvangen, online shoppen en achteraf betalen. Welk effect heeft dat?
Vanaf de middelbare school hebben jongeren een ander uitgavenpatroon
Toen de meiden op de basisschool zakgeld kregen, was dat vooral om leren om te gaan met geld en te ontdekken dat je geld maar 1 keer kunt uitgeven. De meiden betaalden eigenlijk alleen maar ‘leuke’ dingen van hun zakgeld, zoals snoep, make-up of speelgoed. Favoriete winkels waren de Action en Kruidvat.
Sinds de middelbare school zijn de uitgaven anders. Ze krijgen nog steeds zakgeld (eens per maand), kleding hoeven ze hier niet van te betalen. Maar ze eten wel eens wat in de kantine op school of in de sporthal. Of ze gaan met vriendinnen naar de McDonalds of een ijsje eten in het dorp. Dat betalen ze van hun zakgeld en op=op. Soms schieten ze iets voor en wordt er een betaalverzoek of Tikkie gestuurd en soms wordt er iets door een vriendin voorgeschoten en ontvangen ze betaalverzoek of Tikkie. Ook wordt er soms online geshopt en dan lonkt het achteraf betalen. Maar tot nu toe doen ze online aankopen in overleg en weten ze iets direct moeten afrekenen en niet achteraf.
Leren dat je geld maar 1 keer kunt uitgeven
Ik hou niet van achteraf betalen of geld lenen. We willen de meiden leren dat je geld maar 1x kunt uitgeven en dat geld lenen geen goed idee is en juist geld kost. Dat een vriendin een keer het ijsje betaalt en jou een Tikkie stuurt, is geen probleem, maar bijvoorbeeld kleding kopen en achteraf betalen, vind ik geen goed idee. Blijkbaar heb je nu niet genoeg geld om dit te kunnen betalen, dan moet je eerst sparen. We willen de meiden ook leren dat geld lenen (of achteraf betalen) geld kost. En dat is zonde.
Onderzoek door Nibud in samenwerking met ABN AMRO hoe jongeren omgaan met verschillende betaalmethoden
Jongerenop de middelbare school blijken steeds meer moeite te hebben om goed overzicht te houden over hun geldzaken. Dat komt onder meer doordat er zoveel verschillende betaalmethodes zijn.
Ze kunnen bijvoorbeeld gebruikmaken van het Buy Now Pay Later-principe, ook al zijn ze minderjarig. En dat laatste vind ik persoonlijk eigenlijk niet kunnen. Ik vind dat je jongeren moet beschermen en eerst moet leren hoe ze met geld om moeten gaan.
Het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) heeft in samenwerking met ABN AMRO een onderzoek gedaan en heeft in 2024 1600 middelbare scholieren gevraagd hoe zij met verschillende betaalmethoden omgaan. Jongeren controleren regelmatig hun bankrekeningen en sommigen maken een overzicht van hun inkomsten en uitgaven. Dat laatste doen onze meiden niet. Wel kijken ze vaak op de bank app.
Een deel van de jongeren geeft aan moeite te hebben met het bijhouden van betaalverzoekjes. Gemiddeld versturen middelbare scholieren er 20 per maand. Dat vind ik best veel. Onze meiden zijn nu 12 en 14 jaar oud. Ik weet dat ze af en toe Tikkies versturen of ontvangen, maar zeker geen 20 per maand. Maar ik kan me ook voorstellen dat het meer wordt wanneer ze wat ouder zijn. Jongeren blijken het moeilijk te vinden om bij te houden wat er al wel en wat er al niet is betaald. Dat snap ik wel. Dat kenden wij vroeger natuurlijk helemaal niet. Je leende wel eens wat uit en moest dan er aan denken dat je het ook weer terug kreeg. Maar in de digitale wereld waar we tegenwoordig in leven, is het zo makkelijk om even een Tikkie te sturen. Er wordt misschien wel veel meer voorgeschoten of geleend dan vroeger. Juist omdat het zo makkelijk is. Daarnaast zijn de Tikkies die door jongeren gestuurd worden vaak kleine bedragen, soms zelfs minder dan 1 euro.
Uit het onderzoek van Nibud/ABN AMRO blijkt ook dat ruim de helft van de middelbare school leerlingen weleens geld tekortkomt. Dat percentage is niet gewijzigd ten opzichte van vier jaar eerder. Wel vragen ze tegenwoordig vaker extra geld aan ouders als ze dat nodig hebben: in 2020 was dat 43 procent, nu is dat 56 procent. Eigenlijk zou je dat als ouder niet moeten doen. Want dan lijkt het alsof je altijd maar ergens je hand kunt ophouden voor extra geld. En dat kun je later als volwassene ook niet. Onze meiden vragen ons ook wel eens wat, maar over het algemeen moeten ze wachten tot ze weer zakgeld hebben gehad. Of ze kunnen werken (we hebben een eigen zaak) en zo extra geld verdienen.
Achteraf betalen steeds populairder, ook onder jongeren
Een relatief nieuwe betaalmethode is het Buy Now Pay Later-principe (BNPL). De meesten van ons kennen wel de aanbieders zoals Riverty (voorheen Afterpay), Klarna en Billink. En sommige webshops bieden het ook zelf aan. Het is een vorm van geld lenen. Betaal je op tijd dan is er niks aan de hand. Betaal je te laat dan betaal je een boete. Eigenlijk mogen jongeren deze betaalmethode niet gebruiken omdat ze minderjarig zijn, toch gebeurt het wel. Meer dan de helft van de jongeren weet niet dat er een wettelijke leeftijdsgrens is. En een leeftijdscheck bij de aanbieders ontbreekt vaak omdat deze vorm van geld lenen nog niet onder het AFM-toezicht valt. Daardoor kunnen jongeren de grens makkelijk omzeilen.
Achteraf betalen ook in de winkelstraat
Laatst was er ook in het nieuws dat achteraf betalen niet alleen online, maar ook in de winkelstraten in de fysieke winkels geïmplementeerd gaat worden. Dan kun je dus een dagje gaan shoppen en alles achteraf betalen.
Onze Minister van Financiën riep al op om het achteraf betalen in winkels zoveel mogelijk te beperken. Zeker voor jongeren. De AFM maakt zich zorgen om het gebrek aan leeftijd controle voor jongeren. Jongeren zijn een kwetsbare groep die zich nog aan het ontwikkelen is en die nog aan het leren is met geld omgaan. Het lijkt me persoonlijk vreselijk als onze meiden veel gebruik zouden maken van achteraf betalen en daardoor in de problemen komen. Als je geen goed overzicht houdt, dan gaat achteraf betalen uiteindelijk geld kosten en vul je het ene gat met het andere. Op een gegeven moment kom je in de problemen en kom je in aanraking met rente, boetes, incassobureaus of deurwaarders.
Daarom willen wij onze meiden de waarde van geld leren. Leer maar wat een ijsje kost of een middagje shoppen. Leer maar dat je geld dan op is, en het nog even duurt voordat je weer zakgeld krijgt. Leer maar dat een Tikkie geen probleem is, maar dat je deze wel snel betaalt. Ik hou niet van het hebben van schulden. Een betaalverzoek, achteraf kopen of een creditcard hebben, is makkelijk en prima. Maar jongeren moeten eerst leren met geld om te gaan voordat ze met lenen en achteraf betalen leren omgaan. Inzicht is belangrijk. Weten wat je hebt en wat je dus kunt uitgeven. En leren dat je soms moet wachten en sparen.